انجمن موسیقی خرمدره

انجمن موسيقی شهرستان خرم دره فعاليت خود را از سال 1380 بصورت رسمی شروع نمود و در سال 1384 به شماره 34 به ثبت رسيد و در اجرای اصل 138 قانون اساسی جمهوری اسلامی ايران ، مستند به آيين نامه اجرايی تاسيس و فعاليت سازمانهای غير دولتی مصوب مجلس 29/3/84 هيات محترم

وزيران به شماره 27862 / ت/ 31281 ه  ، پروانه فعاليت انجمن موسيقی شهرستـــان خرم دره صادر گرديده تا در حدود فعاليت و اختيارات مندرج در اساسنامه فعاليت نمايد. موسيقی شهرستان خـرم دره  در دو بخش موسيقی محلی (عاشيقـــی ) و موسيقی سنتــی ايران فعال است که قدمت  موسيقـــی محلی شهرستـــان خرم دره به سالهـای خيلی دور برمی گردد که انشاءالله در آينده نزديک بطور کامل تاريخچـه موسيقی شهرستان خرم دره را به اطلاع هموطنان خواهيم رساند .

انجمن موسيقی شهرستان خرم دره با اهداف زير تاسيس شده است :

1 – اجرای برنامه های فرهنگی هنری

2 – آموزش موسيقی

3 – ترويج و توسعه هنر و انديشه بر اساس موازين اسلامی

4 – ايجاد ارتباط با اساتيد هنر و ادب

5 – پرورش استعداد های هنری

6 – برگزاری جشنواره ها ، نشست ها ، گردهمايی ها و کنگره های فرهنگی هنری

7 – اجرا و توليد برنامه های فرهنگی هنری

8 – ارتباط با مراکز علمی و دانشگاهی در زمينه های هنری

مهمترين فعاليت های انجمن موسيقی شهرستان خرم دره :

1 – برگزاری اولين و دومين و سومين جشنواره موسيقی محلی

2 – برگزاری کلاسهای آموزش موسيقی ( تمامی سازها )

3 – برگزاری کنسرت های مختلف در اقصی نقاط ايران

4 – برگزاری سه دوره کنسرت تجربی هنرجويان موسيقی

5 – اجرا و توليد برنامه در صدا و سيما

6 – تشکيل و پايه گذاری گروهای موسيقی ترنج ، فاخته ، باران

7 – شرکت در جشنواره های استانی و کشوری و کسب مقام توسط اعضای انجمن موسيقی  

اصطلاحات موسیقی ایران

آهنگ :به معنی لحن، آواز، نوا که در اصطلاح کنونی موسیقی با کلام و بدون کلام است.

 ابریشم :تارهایی که برسازها در قدیم می بستند ولی امروزه به جای ابریشم از سیم های فلزی استفاده می شود.

 ابهام : نام انگشت شصت در انگشت گذاری موسیقی قدیم ایران.

 آرغن : نوعی ساز که گفته می شود آن را" افلاطون "ابداع کرده بیش تر

 نصرانی ها و رومی ها می نواخته اند که شرح کامل این ساز در " اسکندر نامه نظامی گنجوی آمده است  و نام دیگر آن "ارغنون" است.

 اتفاق:یکی از اصطلاح های موسیقی قدیم ایران به معنای مطبوع و خوش آیند است

 اصطخاب: کوک ساز را در موسیقی قدیم می گفتند .          

 اغانی: جمع اَغنیه به معنی سرودها و آوازها در فرهنگ لغت به سازهای غیربادی نیز اطلاق شده است

 ایقاع:در موسیقی قدیم به معنای وزن بوده است.          

 بال کبوتر:"فرود " کوچکی است که  از سه"  نت " تشکیل  شده  و در  پایان برخی "گوشه " ها می آید و  معمولاً حرکتی  است که از  درجه ی  چهارم يک گوشه به درجه ی اول حرکت می کند.

 باهار:نوعی از خوانندگی و گوینده گی در موسیقی قدیم که آن را "پهلوی " و "رامندی" هم می گویند.

 بداهه خوانی : از خصوصیات مهم موسیقی ایرانی است که در اجرای ردیف ها بیش تر به کار می رود و عبارت است از پروراندن ملودی و آهنگ با سلیقه و ذوق مشخص خواننده و بدون تمرین قبلی و به صورت فی المجلس خلق

                شادروان احمد عبادی               

سه تار یکی از ساز های  ملي موسيقي ايران است. اين ساز در ابتدا سه سيم بيشتر نداشت. از اين رو آن را سه تا، ستو، ستويه و ستاه نيز ناميده اند، اما در اوايل عهد قاجار، توسط عارفي به نام مشتاق عليشاه(حدود دویست سال قبل یا قرن 12 هجری شمسی) سيم چهارمي نيز بدان اضافه گشت  که به سیم مشتاق معروف است. سه تار سازي است از خانواده سازهای زهي که همواره به عنوان ساز دوم يا سوم موسيقيدانان ايراني جايگاه خود را حفظ كرده است. در روایتها آمده است که ازخانواده تنبور که از سازهای کهن موسیقی ایران است ، می باشد .
 سه تار از جنس چوب( معمولا از جنس توت) با كاسه اي نيمه گلابي و نيم كره اي، و دسته اي نازك تر از دسته تار و داراي چهار سيم مي باشد و با ناخن انگشت اشاره نواخته مي شود.

    سازي كه امروزه در دست عاشيق هاي آذربايجان ديده مي شود، ((ساز)) نام دارد و به ساز عاشيقي نيز معروف است. ظاهراً سازي كه اوزان هاي قديم (اجداد عاشيق هاي كنوني) مي نواخته اند، قوپوز يا چگور نام داشته است. اين كه آيا قوپوز، چگور و ساز يكي بوده اند، يا اين كه شكل ظاهري قوپوز و چگور دقيقاً چگونه بوده است، بر ما روشن نيست. مي توان حدس زد كه عنوان قوپوز مربوط به زماني است كه  عاشيق ها، اوزان ناميده مي شدند و با تغيير اين واژه، نام قوپوز هم به ساز تبديل شده است. برخي از عاشيق هاي متأخر، از جمله عاشيق قَشَم جعفري گاه از واژۀ قوپوز استفاده مي كردند. در ادبيات عاشيقي نيز گاه با عبارت هايي نظير اين عبارت كه واژۀ قوپوز در آن آمده است، مواجه مي شويم: ((اوزان در دستش قوپوز است و ميان مردم مي گردد)).

رباب(هجده تار)

رباب يكي از سازهاي قديمي ايران است كه درحال حاضر در منطقه سرحد(شمال) بلوچستان ،سيستان و نيز افغانستان و تا حدودي پاكستان و تاجيكستان رواج دارد .

البته بنا به نظر موسيقي دانان باسابقه بلوچستان اين ساز را نميتوان از سازهاي اصيل بلوچستان به حساب آورد و در واقع با توجه به مجاورت اين منطقه با افغانستان و غرب پاكستان و شباهت صداي اين ساز به سازهاي اصيل بلوچستان به تدريج وارد فرهنگ بلوچستان  شده است ودر حال حاضر يكي ازسازهاي اصلي اين منطقه محسوب ميشود كه در همراهي با آواز و گروه ومجالس درويشان كاربرد دارد .

ويژگي هاي ظاهري و ساختاري :

رباب هجده تار سازي است با بدنه اي كشيده و بلند و دسته اي كوتاه .

بخش عمده اين ساز كه شامل كاسه ي طنيني دو قسمتي ، دسته ، لانه ي كوك(جعبه ي گوشي ها) و گاه تاج است ، يكپارچه است .كاسه ي رباب دو قسمتي است روي قسمت پايين تر كاسه كه حجيم تر است با پوست پوشانيده شده است و روي قسمت بالايي كاسه و دسته ي ساز كه به هم متصل هستند صفحه ي چوبي قرار دارد .

داخل دسته خالي است و فضاي داخلي آن به كاسه ي دوقسمتي متصل است .دو گروه گوشي براي دوگروه از وترهاي رباب در دو قسمت مختلف ساز تعبيه شده است . گروههاي مربوط به وتر هاي اصلي در قسمت سر پنجه يا لانه ي كوك و گوشي هاي مربوط به وترهاي فرعي (واخوان ها) در قسمت جانبي و بالاي كاسه ي بالايي قرار گرفته اند .

اين ساز داراي دو گروه وتر است ، وترهاي اصلي و فرعي . وترهاي اصلي از يك طرف به سيم گير و از طرف ديگر پس از عبور از خرك و شيطانك اصلي به گوشي هاي اصلي رباب در قسمت سرپنجه متصل مي شوند.تعداد وترهاي اصلي 6 عدد است . 

وتر هاي فرعي (واخوان ها) نيز از يك طرف به سيم گيرمتصل اند و ازطرف ديگر پس از عبو از سوراخهاي ايجاد شده در بدنه خرك وگذشتن از شيطانك هاي فرعي (هر وتر فرعي يك شيطانك فرعي دارد.)ازطريق سوراخهاي ايجاد شده بر روي صفحه ي چوبي كه قسمت بالايي كاسه و دسته را پوشانده است (در كنار هرشيطانك فرعي يك سوراخ ايجاد شده است)به داخل كاسه ميروند وبه گوشي هاي فرعي متصل مي شوند به همين علت تعويض سيمها به سختي انجام مي شود . تعداد وتر هاي فرعي 12 يا 13 عدد است. مضراب فقط به وتر هاي اصلي زده مي شود و وتر هاي فرعي به عنوان واخوان با وتر هاي اصلي به صدا در مي آيند. به علت فشار زيادي كه 18 يا 19 وتر نسبتاً ضخيم رباب بر خرك وپوست وارد مي كنند بند نازكي(بند خرك) خرك را به سيم گير متصل مي كند كه باعث حفظ تعادل خرك مي شود شيطانك معمولاً چيزي جز زايده ي باريكي از دسته نيست ، ولي گاهي شيطانك چوب نازكي است كه در شيار روي دسته قرار مي گيرد. سيم گير نيز معمولاً دو ميخ چوبي است