قوپوز ( ساز عاشيقي ) ايرج داودبيگي
تاریخ : چهارشنبه، 26 مهر، 1385
موضوع : انجمن موسيقي


    سازي كه امروزه در دست عاشيق هاي آذربايجان ديده مي شود، ((ساز)) نام دارد و به ساز عاشيقي نيز معروف است. ظاهراً سازي كه اوزان هاي قديم (اجداد عاشيق هاي كنوني) مي نواخته اند، قوپوز يا چگور نام داشته است. اين كه آيا قوپوز، چگور و ساز يكي بوده اند، يا اين كه شكل ظاهري قوپوز و چگور دقيقاً چگونه بوده است، بر ما روشن نيست. مي توان حدس زد كه عنوان قوپوز مربوط به زماني است كه  عاشيق ها، اوزان ناميده مي شدند و با تغيير اين واژه، نام قوپوز هم به ساز تبديل شده است. برخي از عاشيق هاي متأخر، از جمله عاشيق قَشَم جعفري گاه از واژۀ قوپوز استفاده مي كردند. در ادبيات عاشيقي نيز گاه با عبارت هايي نظير اين عبارت كه واژۀ قوپوز در آن آمده است، مواجه مي شويم: ((اوزان در دستش قوپوز است و ميان مردم مي گردد)).

    در عين حال تصويري از دهۀ 1330 ق. (در حدود 110 سال پيش) در دست است كه نوازنده اي از ايل شاهسون مشغول نواختن يك ساز زهي زخمه اي (مضرابي) است. اين عكس را آنتوان خان سوريوگين در ايل شاهسون در تاريخ ذكر شده گرفته است. سازي كه در تصوير مشاهده مي شود، از نظر ابعاد و شكل با ساز عاشيقي فعلي متفاوت است، از اين رو مي توان حدس زد كه اين ساز احتمالاً همان قوپوز يا چگور در آذربايجان قديم است كه حداقل تا 110 سال پيش نواخته مي شده است.

دريافت مقاله كامل







منبع این مقاله : فرهنگ سراي ارشاد اسلامي خرم دره
http://www.sarayefarhang.ir

آدرس این مطلب :
http://www.sarayefarhang.ir/article3.htmlhttp://www.sarayefarhang.ir/modules.php?name=News&file=article&sid=3

INP_Nuke © IranNuke.com